|
Dr. Arben A.Camin,
Drejtor I Departamentit tė Shėrbimeve Shėndetėsore nė Ministrinė e
Shėndetėsisė.
M.F: Dr. Cami, si e shihni vitin qė po lėmė pas, dhe si do ta
karakterizonit atė nga kėndvėshtrimi juaj?
Dr.A.Cami:
Duke
qenė se IPVQ e Kosovės, gjatė vitit 2003 kanė filluar tė ushtrojnė nė
njė masė mė tė madhe kompetencat e transferuara, janė evidente edhe
pėrparimet e bėra nė lėmi tė ndryshme brenda Ministrisė sė
Shėndetėsisė.
Kjo mund
tė vėrehet edhe nė punėn e Ministrive tė tjera, gjė qė ėshtė
reflektuar me njė punė mė tė suksesshme tė tėrė Qeverisė sė Kosovės.
Sa i
pėrket Ministrisė sė Shėndetėsisė nė tėrėsi dhe Departamentit tė
Shėrbimeve Shėndetėsore, mendoj se gjatė kėsaj periudhe janė marrė
hapa konkrete rreth implementimit tė Qėllimeve tė cilat parashihen nė
Politikėn Shėndetėsore tė Kosovės (Librin e Verdhė).
Edhe pse
nė fillim tė funksionimit tė tij, Sistemi Informativ Shėndetėsor na ka
mundėsuar gjenerimin e tė dhėnave ndonėse jo edhe aq ekzakte, pėr
statusin shėndetėsor tė popullatės, por kėto tė dhėna tė mbėshtetura
me tė dhėnat nga organizmat ndėrkombėtar qė ushtrojnė veprimtarinė e
tyre nė fushėn e shėndetėsisė, tregojnė se disa nga indikatorėt
kryesor shėnojnė njė pėrmirėsim sado tė vogėl krahasuar me vitin e
kaluar, edhe pse ende jo tė kėnaqshme.
Nė
drejtim tė arritjes sė qėllimeve tė Politikės Shėndetėsore hap i
rėndėsishėm ėshtė inicimi i dizajnimit tė Strategjive pėr arritjen e
qėllimeve tė Politikės Shėndetėsore.
Njė
dimension tjetėr ėshtė lidhja e kėtyre qėllimeve me Qėllimet
Zhvillimore tė Mileniumit, dizajnuar nga Organizata e Kombeve tė
Bashkuara, si dhe bashkėrenditja e veprimeve nė mes Ministrisė sė
Shėndetėsisė dhe Organizatave tė KB qė veprojnė nė fushėn e
shėndetėsisė.
MF: Zoti Cami, Sipas mendimit tuaj nė cilat fusha janė bėrė progrese
tė dukshme gjatė kėtij viti?
Dr. A. Cami:
Unė mendoj se edhe pėrkundėr vėshtirėsive tė shfaqura gjatė kėtij
viti, sikurse kanė qenė, ndėrrimi i Ministrit, riorganizimi i
Ministrisė, stafi jo komplet si dhe probleme tė tjera, viti qė po lamė
pas mund tė konsiderohet se ka shėnuar progrese tė dukshme nė fusha tė
caktuara si psh:
Nė
plotėsimin e legjislacionit pėrmes finalizimit tė Draft Ligjit dhe
pruarjes sė disa akteve nėn ligjore;
Inicimin
e pėrpilimit tė strategjive pėr arritjen e Qėllimeve tė Politikės
Shėndetėsore;
Kanė
filluar tė aplikohen praktika tė standardizuara, si psh. nė Hartimin
dhe Shpenzimin e Buxhetit; Ju e dini se ky ishte viti i parė qė
IPVQ-se tė Kosovės pėrpiluan pėr herė tė parė nė mėnyrė tė pavarur
Buxhetin e Konsoliduar tė Kosovės;
Nė masė
tė madhe janė aplikuar Rregulloret mbi shėrbimin Civil;
Ėshtė
bėrė njė Monitorim i vazhdueshėm i Institucioneve Shėndetėsore, qė ka
rezultuar me njė ngritje tė kualitetit tė shėrbimeve shėndetėsore nė
Institucionet tona, si dhe me pėrmirėsimin e disa praktikave tė
papėlqyeshme;
Ka
filluar tė bėhet njė planifikim mė i mirė i burimeve njerėzore,
pėrfshirė kėtu Edukimin e Vazhdueshėm Profesional, sigurimin e
procedurave tė nevojshme dhe materialeve pėr trajnime tė stafit;
MF: Zoti Cami, cilat do tė ishin fushat ku ju mendoni se nuk ėshtė
bėrė aq sa duhet dhe nė tė cilat Ministria e Shėndetėsisė do tė duhej
tė pėrqėndrohej nė vitin qė vjen?
Dr. A.Cami:
Nė pėrgjithėsi mendoj se ende ka pėr tu bėrė mjaft nė tė gjitha sferat
e Sistemit Shėndetėsor. Ne jemi nė fillim tė njė procesi ku krahas
themelimit tė njė administrate, pra themelimit tė Ministrisė, ne
njėherit ėshtė dashur tė ushtrojmė edhe funksionet e kordinimit,
mbikqyrjes dhe nė disa aspekte edhe menaxhimit tė njė sistemi i cili
vite me rradhė ka qenė i lėnė pas dore.
Ndėr
sfidat pėr tė cilat nuk ka mundur tė gjenden zgjidhje tė kėnaqshme,
dhe me tė cilat Ministria do tė duhet ballafaquar edhe nė periudhėn qė
vjen do tė pėrmendja:
Formulimi i njė politike gjithėpėrfshirėse dhe tė qėndrueshme pėr
Sektorin Farmaceutik;
Formulimi i njė politike gjithėpėrfshirėse dhe tė qėndrueshme pėr
Sektorin privat;
Sigurimi
i kuadrave nė KPSH dhe atyre tė profileve deficitare;
Pėrmirėsimi i raporteve tė pėrgjithshme dhe tė monitorimit ndaj KPSH,
dhe marrja e masave adekuate nė Institucionet Shėndetėsore tė KPSH pėr
zbatimin dhe pėrmirėsimin e vazhdueshėm tė shėrbimeve shėndetėsore;
Vazhdimi
i pėrpjekjeve pėr kthimin e punėtorėve shėndetėsor nė spitalin e
Mitrovicės nė veri tė qytetit; dhe
Inkorporimi i minoriteteve nė Sistemin Shėndetėsor tė Kosovės dhe
eliminimi i strukturave paralele;
MF: Zoti Cami, Kujt do ti ja dedikonit tė arriturat e deritanishme,
dhe cila do tė ishte porosia e juaj lexuesve tė Revistės tonė?
Dr. A.Cami:
Kėto tė arritura u dedikohen pikė sė pari vetė punėtorėve shėndetėsor,
menaxherėve tė institucioneve shėndetėsore, bashkėpunimit mė tė mirė
brenda IPVQ-sė, ndihmės sė vazhduar tė organizmave ndėrkombėtare, si
dhe gjithė stafit tė MESH, i cili edhe pėr kah vėshtirėsitė e
theksuara nė organizimin dhe kompletimin e MESH, ka dhėnė kontributin
e vetė tė ēmuar. Me kėtė rast unė do tė doja tė falemnderoj
posaēėrisht stafin e Departamentit tim pėr punėn e tyre gjatė kėsaj
periudhe tė vėshtirė.
Pėr
lexuesit tuaj tė nderuar, dhe kėtu sė pari kam parasysh, popullatėn,
Mjekėt dhe Infermierėt Familjar, porosia ime do tė ishte qė ata tė
krijojnė njė besim tė ndėrsjellė, qė tė bashkėpunojnė mė shumė mes
veti me qėllim tė ruajtjes dhe pėrparimit tė shėndetit tė mbarė
popullatės sė Kosovės. Dhe gjithnjė duke mos haruar thėnjen e vjetėr,
kuptimin e tė cilės ne e kemi inkorporuar edhe nė Politikėn
Shėndetėsore, Mė mirė ėshtė tė ndalosh sėmundjen se sa tė shėrosh
atė; A nuk ėshtė kjo edhe roli i i Mjekėsisė Familjare.
MF: Zoti Cami, Ju
falemnderit pėr intervistėn dhe duke ju uruar suksese tė reja nė punėn
tuaj, njėherit ju urojmė edhe Vitin e Rri 2004.
Dr. A.Cami:
Ju
falemnderit. |