Qendra pėr Zhvillimin e Mjekėsisė Familjare nė Kosovė - Center for Development of Family Medicine in Kosova
   Intervista me:

Dr. Arben A.Camin, Drejtor I Departamentit tė Shėrbimeve Shėndetėsore nė Ministrinė e Shėndetėsisė.

 

M.F:  Dr. Cami, si e shihni vitin qė po lėmė pas, dhe si do ta karakterizonit atė nga kėndvėshtrimi juaj?

 

Dr.A.Cami: Duke qenė se IPVQ e Kosovės, gjatė vitit 2003 kanė filluar tė ushtrojnė nė njė masė mė tė madhe kompetencat e transferuara, janė evidente edhe pėrparimet e bėra nė lėmi tė ndryshme brenda Ministrisė sė Shėndetėsisė.

Kjo mund tė vėrehet edhe nė punėn e Ministrive tė tjera, gjė qė ėshtė reflektuar me njė punė mė tė suksesshme tė tėrė Qeverisė sė Kosovės.

Sa i pėrket Ministrisė sė Shėndetėsisė nė tėrėsi dhe Departamentit tė Shėrbimeve Shėndetėsore, mendoj se gjatė kėsaj periudhe janė marrė hapa konkrete rreth implementimit tė Qėllimeve tė cilat parashihen nė  Politikėn Shėndetėsore tė Kosovės (Librin e Verdhė).

Edhe pse nė fillim tė funksionimit tė tij, Sistemi Informativ Shėndetėsor na ka mundėsuar gjenerimin e tė dhėnave ndonėse jo edhe aq ekzakte, pėr statusin shėndetėsor tė popullatės, por kėto tė dhėna tė mbėshtetura me tė dhėnat nga organizmat ndėrkombėtar qė ushtrojnė veprimtarinė e tyre nė fushėn e shėndetėsisė,  tregojnė se disa nga indikatorėt kryesor shėnojnė njė pėrmirėsim sado tė vogėl krahasuar me vitin e kaluar, edhe pse ende jo tė kėnaqshme.

Nė drejtim tė arritjes sė qėllimeve tė Politikės Shėndetėsore hap i rėndėsishėm ėshtė  inicimi i dizajnimit tė Strategjive pėr arritjen e qėllimeve tė Politikės Shėndetėsore.

Njė dimension tjetėr ėshtė lidhja e kėtyre qėllimeve me Qėllimet Zhvillimore tė Mileniumit, dizajnuar nga Organizata e Kombeve tė Bashkuara, si dhe bashkėrenditja e veprimeve nė mes Ministrisė sė Shėndetėsisė dhe Organizatave tė KB qė veprojnė nė fushėn e shėndetėsisė.

 

MF: Zoti Cami, Sipas mendimit tuaj nė cilat fusha janė bėrė progrese tė dukshme gjatė kėtij viti?

 

Dr. A. Cami:  Unė mendoj se edhe pėrkundėr vėshtirėsive tė shfaqura gjatė kėtij viti, sikurse kanė qenė, ndėrrimi i Ministrit, riorganizimi i Ministrisė, stafi jo komplet si dhe probleme tė tjera, viti qė po lamė pas mund tė konsiderohet se ka shėnuar progrese tė dukshme nė fusha tė caktuara si psh:

Nė plotėsimin e legjislacionit pėrmes finalizimit tė Draft Ligjit dhe pruarjes sė disa akteve nėn ligjore;

Inicimin e pėrpilimit tė strategjive pėr arritjen e Qėllimeve tė Politikės Shėndetėsore;

Kanė filluar tė aplikohen praktika tė standardizuara, si psh. nė Hartimin dhe Shpenzimin e Buxhetit; Ju e dini se ky ishte viti i parė qė IPVQ-se tė Kosovės pėrpiluan pėr herė tė parė nė mėnyrė tė pavarur Buxhetin e Konsoliduar tė Kosovės;

Nė masė tė madhe janė aplikuar Rregulloret mbi shėrbimin Civil;

Ėshtė bėrė njė Monitorim i vazhdueshėm i Institucioneve Shėndetėsore, qė ka rezultuar me njė ngritje tė kualitetit tė shėrbimeve shėndetėsore nė Institucionet tona, si dhe me pėrmirėsimin e disa praktikave tė papėlqyeshme;

Ka filluar tė bėhet njė planifikim mė i mirė i burimeve njerėzore, pėrfshirė kėtu Edukimin e Vazhdueshėm Profesional, sigurimin e procedurave tė nevojshme dhe materialeve pėr trajnime tė stafit;

 

MF: Zoti Cami, cilat do tė ishin fushat ku ju mendoni se nuk ėshtė bėrė aq sa duhet dhe nė  tė cilat Ministria e Shėndetėsisė do tė duhej tė pėrqėndrohej  nė vitin qė vjen?

 

Dr. A.Cami: Nė pėrgjithėsi mendoj se ende ka pėr tu bėrė mjaft nė tė gjitha sferat e Sistemit Shėndetėsor. Ne jemi nė fillim tė njė procesi ku krahas themelimit tė njė administrate, pra themelimit tė Ministrisė, ne njėherit ėshtė dashur tė ushtrojmė edhe funksionet e kordinimit, mbikqyrjes dhe nė disa aspekte edhe menaxhimit tė njė sistemi i cili vite me rradhė ka qenė i lėnė pas dore.

Ndėr sfidat pėr tė cilat nuk ka mundur tė gjenden zgjidhje tė kėnaqshme, dhe me tė cilat Ministria do tė duhet ballafaquar edhe nė periudhėn qė vjen do tė pėrmendja:

Formulimi i njė politike gjithėpėrfshirėse dhe tė qėndrueshme pėr Sektorin    Farmaceutik;

Formulimi i njė politike gjithėpėrfshirėse dhe tė qėndrueshme pėr Sektorin privat;

Sigurimi i kuadrave nė KPSH dhe atyre tė profileve deficitare;

Pėrmirėsimi i raporteve tė pėrgjithshme dhe tė monitorimit ndaj KPSH, dhe marrja e masave adekuate nė Institucionet Shėndetėsore tė KPSH pėr zbatimin dhe pėrmirėsimin e vazhdueshėm tė shėrbimeve shėndetėsore; 

Vazhdimi i pėrpjekjeve pėr kthimin e punėtorėve shėndetėsor nė spitalin e Mitrovicės nė veri tė qytetit; dhe

Inkorporimi i minoriteteve nė Sistemin Shėndetėsor tė Kosovės dhe eliminimi i strukturave paralele;

 

MF: Zoti Cami, Kujt do ti ja dedikonit tė arriturat e deritanishme, dhe cila do tė ishte porosia e juaj lexuesve tė Revistės tonė?

 

Dr. A.Cami: Kėto tė arritura u dedikohen pikė sė pari vetė punėtorėve shėndetėsor, menaxherėve tė institucioneve shėndetėsore, bashkėpunimit mė tė mirė brenda IPVQ-sė, ndihmės sė vazhduar tė organizmave ndėrkombėtare, si dhe gjithė stafit tė MESH, i cili edhe pėr kah vėshtirėsitė e theksuara nė organizimin dhe kompletimin e MESH, ka dhėnė kontributin e vetė tė ēmuar. Me kėtė rast unė do tė doja tė falemnderoj posaēėrisht  stafin e Departamentit tim pėr punėn e tyre gjatė kėsaj periudhe tė vėshtirė.

 

Pėr lexuesit tuaj tė nderuar, dhe kėtu sė pari kam parasysh, popullatėn, Mjekėt dhe Infermierėt Familjar, porosia ime do tė ishte qė ata tė krijojnė njė besim tė ndėrsjellė, qė tė bashkėpunojnė mė shumė mes veti me qėllim tė ruajtjes dhe pėrparimit tė shėndetit tė mbarė popullatės sė Kosovės. Dhe gjithnjė duke mos haruar thėnjen e vjetėr, kuptimin e tė cilės ne e kemi inkorporuar edhe nė Politikėn Shėndetėsore, ”Mė mirė ėshtė tė ndalosh sėmundjen se sa tė shėrosh atė; A nuk ėshtė kjo edhe roli i i Mjekėsisė Familjare.

 

MF: Zoti Cami, Ju falemnderit pėr intervistėn dhe duke ju uruar suksese tė reja nė punėn tuaj, njėherit ju urojmė edhe Vitin e Rri 2004.

 

Dr. A.Cami: Ju falemnderit.

            

Copyright © 2002-2007, CDFMK. All rights reserved. www.cdfmk.org. Powered by dr.vali